Cailleach agus bodach a chaill bonnach 's a fhuair bò

Ceit Dix (CD): Bha cailleach 's bodach ann a shiud, agus 's e Cailleach an Dìoghlaim... an Dìoghlaim a bh' aca oirre. Agus bhiodh i a' dìoghl-... a' dìoghlam arbhair, nach eil fhios agaibh?

Iain Peatarsan (IP): Ò, seadh.

Agus Bodach na Leisge. Bhiodh a' chailleach bochd a-muigh a' cruinneachadh na... an arbhair far an robh na... na diasan. 'S bhiodh i a' tighinn dachaigh 's bhiodh i a' dèanamh bonnach a h-uile latha. 'S tha e coltach nach fhuiricheadh iad gus am biodh am bonnach bruich ach a' toir às grèim mar a bhiodh bruich dheth.

Agus 's ann a smaoinich am bonnach an latha seo gur e a bha gòrach a' feitheamh ann a shiud aig lic aig an teine, gum b' fheàrr dha teicheadh le a bheatha mus deigheadh ithe air fad. Agus cò thachair ris? Thachair ris faoileag.

"Fàilte ort fhèin, a bhonnaich bheàrnaich, cò às an tàinig... an-dràsta an tàinig thu?"

"Thàinig mi às... o Ghìgean 's thàinig mi o Ghuaigean 's thàinig mi o leac a' bhonnaich, 's ma thogras mi thig mi bhuatsa."

Thàinig... 's thachair an fheannag mholach ris.

"Ò, cò às an... Fàilte ort fhèin, a bhonnaich bheàrnach, cò às an-dràsta an tàinig thu?"

"Thàinig mi o Ghìgean, thàinig mi o Ghuaigean, thàinig mi o leac a' bhonnaich, thàinig mi on fheannag robaich, 's ma thogras mi thig mi bhuatsa."

'S ann a-nis a thachair am madadh-ruadh ris. Thàinig am madadh ruadh 's:

"Fàilte ort fhèin, a bhonnaich bheàrnaich, cò às an-dràsta an tàinig thu?"

"Thàinig mi o Ghìgean 's thàinig mi o Ghuaigean 's thàinig mi on fheannag robach, 's ma thogras mi thig mi bhuatsa."

Ach nuair a bha am madadh-ruadh a' dol gu dèanamh grèim air 's ann a chaidh e air cùl an dorais. 'S dh'fhan e ann a shin gu an do dh'fhalbh am madadh-ruadh.

'S ann an uair sin a dh'fhalbh e às a sin, agus dè thachair ris ach bò mhòr, dhearg. Agus:

"Ò," ars ise, "fàilte ort fhèin, a bhonnaich bheàrnaich, cò às an-dràsta an tàinig thu?"

"Thàinig mi o Ghìgean 's thàinig mi o Ghuaigean, 's thàinig mi on fheannaig mholaich, thàinig mi o chùl an dorais, 's ma thogras mi thig mi bhuatsa."

"Ò," ars a' bhò.

'S nuair a bha am bonnach bochd a' dol a dh'fhalbh 's ann a chuir i a-mach a teanga 's dh'ith i e.

Ò, nuair a bha iad seachd sgìth, na daoine a-staigh, dh'fhalbh iad a dh'iarraidh a' bhonnaich. 'S dh'fhaighneachd iad shìos 's shuas 's thall 's a-bhos ach càit an robh am bonnach. 'S ann a ràinig iad àite ris an canadh iad Lag a' [?Mhairteil], 's nuair a ràinig iad bha bò ruadh ann a shin. Agus bha iad a' faighneachd dhen a' bhoin 's dhen a h-uile h-àite ach am faca iad am bonnach. 'S ann a chuala iad guth beag a' tighinn a-mach à broinn na bà.

"A dhuineachain 's a bheanachain, carson a tha thu gam iarraidh? 'S mise na mo ghurraban an curach na bà riabhaich. A dhuineachain 's a bheanachain, carson a tha thu gam iarraidh? Tha mise na mo ghurraban an curach na bà riabhaich."

"Ò, thì," ars iadsan, "'s ann a dh'fheumas sinn a dhol chun an tuathanach agus a' bhò a thoir leinn agus innse dhaibh gun do dh'ith i duine, agus 's dòcha gum faigh sinn fhèin a' bhò."

Dh'fhalbh iad chun an tuathanaich 's thug iad leotha a' bhò, 's thuirt i:

"Seall," ars ise, "dh'ith a' bhò duine 's tha e a' bruidhinn na corp."

Chuala an tuathanach seo 's:

"Ò, an ainm a' Chruthaidheir, thoiribh leibh a' bhò," ars esan, "'s feuch am marbh sibh i mus fhaic duine, 's gun tèid mise a chur dhan a' phrìosan."

Thug iad dhachaigh a' bhò 's mharbh iad e 's dh'ith iad e 's bha iad na b' fheàrr na ged a gheibheadh iad fichead bonnach.

IP: Glè mhath. An ann a-nise aig ur n-athair a chuala sibh i sin cuideachd?

CD: 'S ann. 'S ann aca sin a chuala mi cuideachd.